«Det nye bladet» har blitt 75 år: – Eit stort under

Torsdag 13. september 1951 kom Grenda ut med si aller fyrste utgåve. Under logoen klargjorde grunnleggjaren og den fyrste redaktøren Olav Aurvoll – den legendariske Grendamannen – at dette var eit upolitisk bygdeblad. Prisen var 4 kroner i halvåret, og avisa kom ut kvar torsdag.

Nr. 1 bestod av fire tettskrivne sider. Framsida og baksida baud på ein stor artikkel, faktisk med bilete, om Rosendal Turnlag sitt 50-årsjubileum. I tillegg hadde Aurvoll sjølv eit innlegg med overskrifta «Det nye bladet». Her er han tydeleg på at Grenda må ha minst 1000 betalande tingarar seinast til årsskiftet 1952-53 om det skal svara seg å gje ut avisa. Han rekna med å skaffa 800 av tingarane i Kvinnherad, resten utanom. Den nødvendige milepålen vart passert i god tid, for allereie i mars 1952 teikna abonnent nummer 1000 seg. Ved det nemnde årsskiftet var opplaget om lag 1380.

Olav Aurvoll trøysta seg også med ordtaket «alle gode ting er tre», og viste til at det to gonger før var blitt freista å etablera bygdeblad i Kvinnherad. Fyrst Hørdafylket med lensmann Meidell som styrar, deretter Folgefonn som Thor Myklebust i Uskedalen dreiv.

«Dette siste tiltaket hadde truleg gått den dag i dag, om ikkje krigen hadde kome med vanskar og påbod som ikkje kunne stettast», opplyser Grendamannen.

Påskeøya

No 75 år seinare er tidene temmeleg annleis. Abonnementsprisen har auka, men det har både sidetalet og utgjevingsfrekvensen også gjort. I dag kjem Grenda ut tysdagar og torsdagar, aldri med færre enn 20 sider, oftast med fleire. I tillegg har vi sjølvsagt ei nettside som vert oppdatert med eit godt utval saker dagleg.

Min eigen karriere i Grenda starta rett før jul i 2006. Etter eit tiår som rekneskapsførar, valde eg å byta ut tal med bokstavar. Det vil seia; eg har ikkje heilt kvitta meg med tala enno, for eg sit framleis og fører Grenda sin rekneskap.

Minnest eg rett, fekk eg mitt fyrste journalistoppdrag nokre veker før eg byrja fast. Rett nok hadde eg eit reisebrev på prent i 2003, etter eit mislukka forsøk på å bestiga Sør-Amerikas høgaste fjell Aconcagua, men med ein desto meir vellukka ekspedisjon til Påskeøya i staden. Grenda var i akutt personalmangel hausten 2006, og redaktør Håvard Sætrevik spurde om eg kunne dekka den utselde julegallaen i Kulturhuset Husnes ein laurdag kveld tidleg i november. På scena stod kjendisar som Thomas Giertsen, Ylvis og Zahid Ali.

Eg hugsar i alle fall at eg var ganske nervøs på førehand. Eg likte meg helst i bakgrunnen, det gjer eg eigentleg framleis, og å vera journalist/fotograf der så mykje folk ville sjå meg, verka skummelt. Men det gjekk bra, til og med så bra at Grenda køyrde saka på framsida påfølgjande tysdag.

Kjekke kollegaer

No har eg snart sete her i bladstova i 20 år. Det er galskap å tenkja på. Endå meir utruleg er det at tre av kollegaene har endå lenger fartstid. Både Jarle Håvik, Gunn-Bente Stølen og Margit Omvik slår meg med cirka eit par år. Og hadde det ikkje vore for at den førre redaktøren, Håvard Sætrevik, for knapt to år sidan vart lokka til rådhuset, hadde han trona øvst. Noko må det jo vera som gjer at vi held ut så lenge.

Særdeles kjekke kollegaer og jamleg hyggelege tilbakemeldingar frå lesarane er ein stor del av forklaringa.

Det var redaktørane Håvard Sætrevik og Simon Sortland, høvesvis påtroppande og avtroppande, som gjorde tabben med å tilby meg jobb. For Simon var det ikkje så farleg, han slutta før eg byrja. Håvard derimot, måtte slita med meg – men seig, det var han. Det tok heile 18 år før han fekk nok. Det er mange grunnar til at det er synd han slutta, ikkje minst at eg gjerne skulle ha snakka fotball med han kvar måndag no som Manchester United gjer det så dårleg og Arsenal så godt. Vi får håpa at økonomisjef Niels Jakob Erlingsson tek ansvaret og plagar Håvard i lunsjpausane på rådhuset.

Gå dukken

Attende til utgåve nr 1, for 75 år sidan. Avisa ser ut som at ho var laga i ei heilt anna tid, og teknologisk var ho så definitivt det. Men sjølv i mine fyrste år her på bruket, var mange av sidene og bileta i svart/kvitt. Det er berre drygt ti år sidan Grenda starta å utelukkande prenta fargebilete.

Medan eg gjekk på ungdomsskulen hadde eg arbeidsveke i Grenda. Eg hugsar at dåverande redaktør Knut Hass sat i 2. etasje og skreiv sakene side, og eg minnest det store trykkeriet. Sjølv vart eg sett til å vera på mørkerommet og hjelpa til med å framkalla bilete.

Rart er det å tenkja på at mange rundt meg, familie og andre, var ungdomar då Grenda vart etablert. Ein del av dei tente faktisk nokre kroner hjå Grendamannen, mellom anna ved å pakka dei nyprenta avisene i bunkar. Kanskje er ikkje 75 år så vanvitig mykje likevel?

Som nemnt innleiingsvis er det eit under at vi kan feira dette jubileet. Grenda har vore på nippet til å gå dukken fleire gonger. Mest kritisk var det etter Olav Aurvoll sin brå død i januar 1979, og då Knut Hass skulle pensjonera seg hausten 1999 og vart beila av A-pressen som ville kjøpa for å leggja ned. Utanom dette har det vore periodar med anstrengt økonomi, opplagsnedgang og for lite folk med ditto for stort arbeidspress.

Sterk opplagsvekst

Men her er vi altså. Ikkje berre det, det er ein usedvanleg sprek 75-åring. Det er ein jubilant med god økonomi, seks-sju år med så sterk opplagsvekst at vi både har blitt den største papiravisa i Kvinnherad og nærmar oss 3000 i opplag. Den grensa har Grenda berre passert éin einaste gong tidlegare. I 1973, same året som avisa auka til tre utgåver i veka og konkurrenten Kvinnheringen etablerte seg, nådde vi heilt opp til 3080 eksemplar.

Så gjekk det jamt nedover, til botnnoteringa 2092 i 1998. Under den nye redaktøren frå år 2000, Tomas Bruvik, auka talet dramatisk igjen, heilt til 2998 i 2003. Eg veit at han framleis irriterer seg over dei to manglande avisene.

Det er mange som fortener ein stor takk for at Grenda er her framleis. Dei nemnde kollegaene, samt «ferskingane» Anette Kathenes, Thomas Ørbeck og Karoline Gjerde Eik bidreg sterkt til at redaksjonen no er like god som det beste frå tidlegare år. Eg må sjølvsagt også retta ein kjempetakk til forgjengarane som redaktør; Olav Aurvoll, Knut Hass, Sigurd O. Larsen (medan Hass var sjuk), Tomas Bruvik, Simon Sortland og ikkje minst Håvard Sætrevik.

Dei som redda Grenda i 1999 må slett ikkje gløymast. Fyrst og fremst Einar Holsvik, Knut Johannes Helvik og Jens Hystad, samt Rune og Knut Hass som i siste liten valde å takka ja til eit tilbod frå Sunnhordland, Haugesunds avis og lokale aksjonærar i staden for A-pressen sitt. Helvik fortener ekstra merksemd, for han var heilt sentral i at avisa vart vidareført også då Olav Aurvoll døydde, og han sit framleis i styret!

Til deg

Eg vil også nemna dagens styreleiar Knut Førland, som gjer ein framifrå jobb! Og jammen vil eg også trekkja fram broder Atle Nygård, som er ein veldig god støttespelar for Grenda på så mange måtar. Eg veit at dagleg leiar Jarle hadde sett pris på om eg i tillegg nemner tidlegare styremedlem Reidar Hystad, som har vore sterkt delaktig i tunge teknologiske omstillingsprosessar dei siste åra.

Det er mange fleire som burde vore nemnt, til dømes alle som har vore tilsett her på eitt eller anna tidspunkt. Tusen takk til dåke også!

Men innsatsen til alle desse heidersfolka hadde vore fånyttes viss det ikkje var for deg – du som les avisa, du som tipsar oss, du som sender oss bilete, du som gjev oss konstruktive og hyggelege tilbakemeldingar, og sjølvsagt du som set pris på at avisa dukkar opp i postkassa to dagar i veka og på nett året gjennom. Tusen hjartans takk!

Om Grenda maktar 75 nye år vil kanskje vera endå eit under. Det er i alle fall komplett umogleg å spå. Men er det noko Grenda har greidd mange gonger før, så er det å gjera dystre spådomar til skamme.

Morten Nygård

redaktør